Đau quặn vùng bụng bên phải: Cẩn thận sỏi mật đang “lên tiếng”

Đau quặn vùng bụng trên bên phải, đầy bụng, khó tiêu sau những bữa ăn nhiều dầu mỡ… đôi khi không đơn thuần là một rối loạn tiêu hóa thoáng qua. Đây có thể là những tín hiệu đầu tiên khi sỏi mật bắt đầu gây ảnh hưởng đến túi mật và hệ thống đường mật.

Điều đáng lưu ý là sỏi có thể tồn tại âm thầm trong thời gian dài. Đến khi viên sỏi di chuyển và gây tắc nghẽn, một tình trạng tưởng chừng ít đáng lo có thể nhanh chóng trở thành vấn đề cần được can thiệp.

Sỏi mật – phổ biến nhưng không phải ai cũng biết mình mắc bệnh

Theo nghiên cứu Global Epidemiology of Gallstones in the 21st Century: A Systematic Review and Meta-Analysis đăng trên Clinical Gastroenterology and Hepatology, tổng hợp 115 nghiên cứu với hơn 32,6 triệu người, tỷ lệ mắc sỏi mật trên toàn cầu khoảng 6,1% – tương đương cứ 100 người có khoảng 6 người mắc bệnh.

Sỏi mật là những khối vật chất rắn hình thành trong túi mật hoặc hệ thống đường mật, thường liên quan đến sự mất cân bằng các thành phần trong dịch mật.

Quá trình hình thành sỏi chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tuổi tác, giới tính, di truyền, tình trạng chuyển hóa, thừa cân – béo phì… Bên cạnh đó, chế độ ăn mất cân đối, nhiều chất béo – cholesterol, ít chất xơ cùng lối sống ít vận động cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.

Tuy nhiên, không phải ai có sỏi mật cũng biết mình đang có sỏi.

Trong nhiều trường hợp, sỏi có thể nằm yên trong túi mật và gần như không gây triệu chứng trong thời gian dài. Không ít người chỉ tình cờ phát hiện bệnh khi siêu âm hoặc thực hiện các phương tiện chẩn đoán hình ảnh vì một lý do khác.

Khi cơn đau xuất hiện, viên sỏi có thể đã bắt đầu “lên tiếng”

Khi viên sỏi di chuyển, gây kích thích, viêm hoặc cản trở dòng lưu thông của dịch mật, các triệu chứng có thể dần trở nên rõ ràng hơn.

Người bệnh có thể gặp:

• Đau quặn đột ngột vùng bụng trên bên phải hoặc hạ sườn phải
• Đầy bụng, khó tiêu, chướng hơi
• Buồn nôn hoặc nôn
• Khó chịu rõ hơn sau những bữa ăn nhiều dầu mỡ
• Đau bụng kéo dài
• Vàng da, vàng mắt
• Sốt, rét run

Đặc biệt, khi đau bụng đi kèm vàng da, sốt hoặc rét run, người bệnh không nên tiếp tục trì hoãn việc thăm khám bởi đây có thể là dấu hiệu cho thấy đường mật đang bị tắc nghẽn hoặc đã xuất hiện biến chứng.

Và lúc này, điều bác sĩ quan tâm không chỉ là viên sỏi lớn hay nhỏ, mà còn là viên sỏi đang nằm ở đâu.

Khi viên sỏi rời túi mật và mắc lại trong đường mật

Một viên sỏi nằm yên trong túi mật có thể chưa gây nhiều biểu hiện. Nhưng khi sỏi di chuyển khỏi túi mật, đi xuống đường mật và mắc lại tại đây, câu chuyện có thể hoàn toàn khác.

Đường mật có nhiệm vụ dẫn dịch mật từ gan và túi mật xuống ruột để tham gia vào quá trình tiêu hóa. Vì vậy, khi một viên sỏi chắn ngang “đường đi” này, dòng mật bị cản trở và áp lực trong hệ thống đường mật có thể tăng lên.

Từ một viên sỏi từng gần như “im lặng”, người bệnh có thể bắt đầu xuất hiện những cơn đau dữ dội hơn, vàng da, nhiễm trùng đường mật, thậm chí liên quan đến viêm tụy.

Lúc này, vấn đề không còn đơn thuần là phát hiện “có sỏi”, mà quan trọng hơn là xác định sỏi có đang gây tắc nghẽn và cần được giải phóng hay không.

ERCP – tiếp cận trực tiếp đường mật để xử trí nguyên nhân gây tắc

Sau khi thăm khám, thực hiện xét nghiệm và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh cần thiết, nếu xác định người bệnh có tình trạng tắc nghẽn đường mật và đáp ứng chỉ định, bác sĩ có thể cân nhắc nội soi mật tụy ngược dòng – ERCP.

ERCP kết hợp kỹ thuật nội soi đường tiêu hóa với hình ảnh X-quang để bác sĩ tiếp cận hệ thống đường mật từ bên trong cơ thể.

Ống nội soi mềm được đưa qua đường miệng, đi qua thực quản, dạ dày đến tá tràng – nơi đường mật đổ vào ruột. Từ đây, bác sĩ có thể tiếp cận đường mật, xác định vị trí tắc nghẽn và tùy từng trường hợp thực hiện các thao tác cần thiết như mở cơ vòng, lấy sỏi hoặc đặt dụng cụ dẫn lưu mật.

Điểm đáng chú ý của ERCP nằm ở khả năng kết hợp đánh giá và điều trị ngay trong cùng một thủ thuật khi có chỉ định phù hợp.

Thay vì chỉ nhìn thấy viên sỏi trên hình ảnh chẩn đoán, bác sĩ có thể trực tiếp tiếp cận vị trí tắc và xử trí nguyên nhân cản trở dòng mật. Đối với những trường hợp sỏi ống mật chủ phù hợp, đây là một phương pháp can thiệp ít xâm lấn, giúp giải quyết tình trạng tắc nghẽn mà không cần tạo đường mổ trên thành bụng.

Tuy nhiên, quyết định can thiệp cần dựa trên vị trí sỏi, mức độ tắc nghẽn, triệu chứng, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể của từng người bệnh.

Đừng đợi đến khi sỏi gây biến chứng mới đi khám

Sỏi mật có thể âm thầm trong nhiều năm, nên đôi khi, khoảng cách từ một viên sỏi “không triệu chứng” đến một tình trạng tắc nghẽn cần can thiệp lại ngắn hơn chúng ta nghĩ.

Vì vậy, nếu thường xuyên đau tức vùng hạ sườn phải, đầy bụng, khó tiêu sau những bữa ăn nhiều dầu mỡ, buồn nôn hoặc đã từng được phát hiện sỏi mật, người bệnh nên chủ động thăm khám để được đánh giá chính xác.

Tại Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh, các trường hợp nghi ngờ bệnh lý đường mật được tiếp cận theo quy trình từ thăm khám, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh đến đánh giá khả năng can thiệp. Với những trường hợp có chỉ định ERCP, bác sĩ có thể chủ động lựa chọn chiến lược xử trí phù hợp với tình trạng thực tế của người bệnh.

Liên hệ Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh để được tư vấn, đánh giá tình trạng và tiếp cận phương án điều trị sỏi mật kịp thời, phù hợp.

#SoiMat #SoiDuongMat #SoiOngMatChu #ERCP #NoiSoiMatTuyNguocDong #BenhVienDaiHocYKhoaPhanChauTrinh #PCTUHospital