Hàm kêu “lục cục” khi nhai: Có phải dấu hiệu rối loạn khớp thái dương hàm?

Bạn từng nghe tiếng "lục cục" ở hàm mỗi khi nhai, ngáp hay mở miệng to? Đừng chủ quan cho rằng đó chỉ là chuyện vặt. Đây có thể là dấu hiệu của rối loạn khớp thái dương hàm - một trong những nguyên nhân gây đau vùng mặt - hàm phổ biến hàng đầu, chỉ đứng sau đau răng.

Thực trạng đáng chú ý

Theo các nghiên cứu dịch tễ học được báo Tuổi Trẻ dẫn lại, có tới 50-75% dân số từng có ít nhất một dấu hiệu rối loạn chức năng khớp thái dương hàm tiềm ẩn, và gần 33% có ít nhất một triệu chứng rõ rệt (Nguồn: Tuổi Trẻ Online, dẫn nghiên cứu dịch tễ học).

Rối loạn khớp thái dương hàm được xem là nguyên nhân gây đau vùng miệng - hàm - mặt đứng thứ hai, chỉ sau đau răng, với dấu hiệu tiếng kêu khớp là triệu chứng lâm sàng thường gặp nhất.

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở người 20-40 tuổi, và phụ nữ có nguy cơ mắc cao hơn nam giới. Đáng chú ý, phần lớn người có dấu hiệu rối loạn khớp thái dương hàm không hề hay biết cho đến khi cơn đau xuất hiện.

Nguyên nhân gây rối loạn khớp thái dương hàm

Khớp thái dương hàm là khớp nối xương hàm dưới với xương sọ, hoạt động liên tục khi ta nói, nhai, nuốt. Khi cơ, đĩa đệm, dây chằng hoặc cấu trúc xương quanh khớp này hoạt động sai lệch, tình trạng rối loạn sẽ xuất hiện.

Một số nguyên nhân và yếu tố nguy cơ thường gặp:

• Nghiến răng hoặc siết chặt hàm khi ngủ, khi căng thẳng.
• Thói quen cắn móng tay, nhai kẹo cao su liên tục, cắn môi má.
• Chấn thương vùng hàm mặt hoặc khớp cắn lệch lạc.
• Căng thẳng tâm lý kéo dài, lo âu, mất ngủ.
• Viêm khớp hoặc thoái hóa khớp thái dương hàm.

Phòng ngừa và điều trị

Phần lớn trường hợp nhẹ có thể cải thiện bằng thay đổi thói quen và chăm sóc tại nhà:

• Hạn chế nhai kẹo cao su, đồ ăn quá dai, cứng hoặc há miệng quá to.
• Chườm ấm hoặc chườm lạnh vùng khớp hàm khi đau, mỏi.
• Tập thư giãn cơ hàm, tránh siết chặt răng khi căng thẳng.
• Giữ tư thế đúng khi ngồi làm việc, hạn chế tì cằm lên tay.
• Sử dụng máng nhai (night guard) theo chỉ định của bác sĩ nếu có nghiến răng khi ngủ.

Với các trường hợp đau kéo dài hoặc hạn chế vận động hàm, bác sĩ có thể chỉ định vật lý trị liệu, điều chỉnh khớp cắn, hoặc các phương pháp chuyên sâu hơn tùy mức độ. Việc thăm khám sớm giúp tránh bệnh tiến triển nặng, ảnh hưởng lâu dài đến chức năng nhai.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Hãy đến khám chuyên khoa Răng Hàm Mặt khi có các dấu hiệu sau:

• Đau vùng trước tai, thái dương hoặc quai hàm kéo dài.
• Hàm phát ra tiếng kêu lục cục, lạo xạo khi nhai hoặc há miệng.
• Khó há to miệng, hàm bị kẹt hoặc lệch khi mở - đóng miệng.
• Đau lan lên đầu, tai gây nhầm lẫn với đau đầu hoặc viêm tai.
• Mỏi cơ hàm thường xuyên, đặc biệt vào buổi sáng sau khi ngủ dậy.

Kết luận

Rối loạn khớp thái dương hàm là tình trạng phổ biến nhưng không nên xem nhẹ, đặc biệt khi xuất hiện các triệu chứng như đau khớp hàm, tiếng lục cục khi há miệng, khó há miệng, mỏi cơ hàm hoặc đau lan vùng tai – thái dương. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng nguyên nhân có thể giúp kiểm soát triệu chứng, bảo vệ chức năng vận động của hàm và hạn chế nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng cuộc sống.

Nếu bạn đang gặp tiếng kêu khớp thái dương hàm kéo dài, đau vùng hàm mặt hoặc bất thường khi đóng – mở miệng, hãy chủ động thăm khám chuyên khoa Răng Hàm Mặt để được đánh giá tình trạng khớp, cơ và khớp cắn, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh là địa chỉ thăm khám và chăm sóc sức khỏe với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cùng hệ thống hỗ trợ chẩn đoán, điều trị đa chuyên khoa. Đừng chờ đến khi cơn đau trở nên nghiêm trọng mới đi khám – chủ động kiểm tra khi có dấu hiệu bất thường ở khớp thái dương hàm là cách bảo vệ sức khỏe răng miệng và chất lượng cuộc sống lâu dài.

Nguồn tham khảo: Báo Tuổi Trẻ Online, dẫn nghiên cứu dịch tễ học về rối loạn khớp thái dương hàm.