Lưu giữ tế bào gốc có thực sự phòng ngừa bệnh cho cả gia đình?

Khi chuẩn bị chào đón một em bé, điều cha mẹ mong muốn nhất không chỉ là con sinh ra khỏe mạnh, mà còn là sự an tâm cho sức khỏe lâu dài của con và cả gia đình. Cũng vì vậy, câu hỏi: “Lưu giữ tế bào gốc có thực sự phòng ngừa bệnh cho cả gia đình không?” là một băn khoăn rất đáng được tìm hiểu một cách đúng đắn.

Lưu giữ tế bào gốc dây rốn là gì?

Lưu giữ tế bào gốc dây rốn là quá trình thu thập, xử lý, kiểm tra chất lượng và bảo quản các tế bào gốc có trong máu cuống rốn hoặc mô dây rốn sau khi em bé chào đời. Đây là nguồn tế bào đặc biệt bởi chỉ có thể thu thập một lần duy nhất vào thời điểm sinh.

Trong đó, máu cuống rốn là phần máu còn lại trong dây rốn và bánh nhau sau sinh. Máu cuống rốn chứa tế bào gốc có khả năng tạo ra các dòng tế bào máu khác nhau. Nguồn tế bào này đã được ứng dụng trong ghép tế bào gốc tạo máu cho một số bệnh lý phù hợp liên quan đến hệ máu, miễn dịch và chuyển hóa.

Bên cạnh máu cuống rốn, mô dây rốn cũng là nguồn tế bào được nhiều gia đình quan tâm. Mô dây rốn chứa tế bào gốc trung mô – nhóm tế bào đang được nghiên cứu rộng rãi trong lĩnh vực y học tái tạo, điều hòa miễn dịch, kiểm soát phản ứng viêm và hỗ trợ phục hồi mô tổn thương.

Điểm đáng chú ý là việc thu thập tế bào gốc dây rốn thường được thực hiện sau khi em bé chào đời và dây rốn đã được xử trí theo chỉ định sản khoa. Quá trình này không lấy máu trực tiếp từ cơ thể em bé, không gây đau cho mẹ và bé, đồng thời không được làm ảnh hưởng đến các bước chăm sóc sản khoa và sơ sinh cần thiết.

Sau khi thu thập, mẫu sẽ được vận chuyển trong điều kiện phù hợp, sau đó trải qua các bước xử lý, kiểm tra chất lượng và lưu trữ lạnh sâu tại ngân hàng mô. Giá trị của một mẫu tế bào gốc không chỉ nằm ở việc “đã thu thập được”, mà còn phụ thuộc vào toàn bộ quy trình kiểm soát chất lượng sau đó: từ vô khuẩn, định danh mẫu, số lượng tế bào, độ sống tế bào cho đến điều kiện bảo quản lâu dài.

Vì vậy, lưu giữ tế bào gốc dây rốn không đơn thuần là một dịch vụ thực hiện tại thời điểm sinh. Đây là một quyết định y học dài hạn, cần được tư vấn đầy đủ và thực hiện tại đơn vị có năng lực chuyên môn, quy trình rõ ràng và hệ thống lưu trữ đạt chuẩn.

Lưu giữ tế bào gốc dây rốn là quá trình thu thập, xử lý, kiểm tra chất lượng và bảo quản các tế bào gốc có trong dây rốn sau khi em bé chào đời

Tế bào gốc dây rốn có thể hỗ trợ điều trị những bệnh nào?

Hiện nay, tế bào gốc tạo máu từ máu cuống rốn đã được sử dụng trong ghép tế bào gốc tạo máu cho hơn 80 bệnh lý thuộc các nhóm huyết học, miễn dịch và chuyển hóa, bao gồm: bệnh bạch cầu, u lympho, đa u tủy xương, suy tủy xương, thiếu máu tan máu bẩm sinh, một số rối loạn miễn dịch bẩm sinh và các bệnh lý phù hợp khác.

Đến năm 2024, hơn 50.000 ca ghép máu cuống rốn đã được thực hiện trên toàn thế giới. Một tổng quan được công bố trên PubMed năm 2024 ghi nhận rằng, sau hơn 35 năm kể từ ca ghép đầu tiên, máu cuống rốn đã trở thành một nguồn tế bào tạo máu quan trọng, được sử dụng trong ghép cho cả trẻ em và người lớn. Ở trẻ em, kết quả ghép máu cuống rốn trong một số bối cảnh được đánh giá là có thể so sánh, thậm chí vượt trội so với ghép tủy xương.

Với tế bào gốc trung mô từ mô dây rốn, nhiều nghiên cứu hiện nay đang tập trung vào khả năng điều hòa miễn dịch, kiểm soát viêm và hỗ trợ phục hồi mô tổn thương. Các hướng nghiên cứu được quan tâm bao gồm một số bệnh lý liên quan đến miễn dịch, da liễu, thần kinh, cơ xương khớp và chuyển hóa như: lupus ban đỏ hệ thống, vẩy nến, viêm da dị ứng, tự kỷ, bại não, Parkinson, Alzheimer…

Tổng quan, tế bào gốc dây rốn đã và đang đóng vai trò quan trọng trong điều trị nhiều bệnh lý phức tạp. Việc lưu giữ tế bào gốc giúp gia đình bảo tồn một nguồn tế bào quý giá có giá trị sinh học, từ đó có thêm một lựa chọn y học nếu trong tương lai phát sinh nhu cầu điều trị phù hợp. Chính sự chuẩn bị này tạo nên ý nghĩa dự phòng rất đặc biệt của lưu trữ tế bào gốc dây rốn.

Vì sao lưu giữ tế bào gốc là lựa chọn đáng cân nhắc cho gia đình?

Lưu giữ tế bào gốc dây rốn là lựa chọn đáng cân nhắc trước hết vì đây là cơ hội chỉ xuất hiện một lần trong đời. Sau khi em bé chào đời, nếu gia đình không đăng ký lưu trữ, dây rốn thường sẽ được xử lý theo quy trình y tế. Một nguồn tế bào quý giá có thể được giữ lại, nhưng nếu bỏ lỡ thời điểm sinh, cơ hội đó sẽ không thể quay trở lại.

Không chỉ có ý nghĩa cho chính em bé, tế bào gốc đã lưu trữ còn có thể được cân nhắc sử dụng cho người thân trong gia đình. Ca ghép máu cuống rốn đầu tiên trên thế giới được thực hiện vào năm 1988 cho một bệnh nhân mắc thiếu máu Fanconi, sử dụng máu cuống rốn từ em gái của bệnh nhân. Từ dấu mốc này, ghép tế bào gốc máu cuống rốn đã mở ra thêm cơ hội điều trị cho nhiều bệnh nhân và gia đình trên toàn thế giới.

Với cha mẹ, lưu giữ tế bào gốc không chỉ là một quyết định cho hiện tại, mà còn là sự chuẩn bị cho tương lai. Không ai mong con hoặc người thân mắc bệnh. Nhưng cũng không ai có thể dự đoán chắc chắn tình trạng sức khỏe của gia đình trong nhiều năm tới. Khi lưu trữ tế bào gốc dây rốn, cha mẹ đang giữ lại thêm một cơ hội được điều trị trong nhiều năm tới cho con và gia đình.

Điều quan trọng là gia đình cần lựa chọn ngân hàng mô uy tín. Một mẫu tế bào gốc chỉ thực sự có giá trị khi được thu thập đúng thời điểm, vận chuyển đúng điều kiện, xử lý đúng quy trình, kiểm tra chất lượng đầy đủ và lưu trữ lạnh sâu an toàn. Bên cạnh đó, đơn vị lưu trữ cần tư vấn trung thực, giúp gia đình hiểu rõ cả lợi ích lẫn giới hạn của tế bào gốc, thay vì thổi phồng công dụng hoặc tạo kỳ vọng không phù hợp.

Với nhiều cha mẹ, lưu giữ tế bào gốc dây rốn là một cách yêu thương rất thầm lặng. Đó không phải là món quà có thể nhìn thấy ngay, cũng không phải điều tạo ra kết quả tức thì. Nhưng đó là sự chuẩn bị chu đáo ngay từ khoảnh khắc đầu đời của trẻ – một “bảo hiểm sinh học” đặc biệt mà cha mẹ chỉ có một cơ hội duy nhất để giữ lại cho con.

Điều quan trọng là gia đình cần lựa chọn ngân hàng mô uy tín

Kết luận

Tế bào gốc không phải là “lá chắn” giúp cả gia đình tránh khỏi mọi bệnh tật. Nhưng việc lưu giữ tế bào gốc giúp gia đình tạo ra một cơ hội y học quan trọng, một nguồn tế bào quý giá mà nếu bỏ qua thời điểm sinh sẽ không thể lấy lại được. 

Với mẹ bầu và các gia đình đang chuẩn bị chào đón em bé, đây là lựa chọn đáng tìm hiểu sớm trước ngày sinh. Việc được tư vấn đầy đủ, hiểu đúng lợi ích – giới hạn và lựa chọn đơn vị lưu trữ uy tín sẽ giúp cha mẹ đưa ra quyết định phù hợp, an tâm và có trách nhiệm hơn cho sức khỏe lâu dài của con.

Ngân hàng mô Newlife – Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh sẵn sàng đồng hành, tư vấn chuẩn y khoa và giúp gia đình lưu giữ nguồn tế bào quý giá cho con ngay từ khoảnh khắc chào đời.