Sốt Xuất Huyết Dengue: Nhận Biết Sớm Và Phòng Ngừa Biến Chứng Nguy Hiểm

Trong các bệnh truyền nhiễm thường gặp tại khu vực nhiệt đới, sốt xuất huyết Dengue là bệnh có khả năng bùng phát thành dịch và gây nhiều biến chứng nguy hiểm. Không ít người khi gặp các triệu chứng bệnh lý như sốt cao, mệt mỏi hoặc thậm chí ho kéo dài có thể nhầm lẫn với những bệnh hô hấp thông thường và bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo của sốt xuất huyết. Việc nhận biết đúng triệu chứng, phân biệt với các tình trạng như ho kéo dài do bệnh hô hấp, và theo dõi diễn tiến bệnh đóng vai trò quan trọng trong điều trị và phòng ngừa biến chứng.

Bài viết dưới đây cung cấp thông tin y khoa cơ bản về bệnh sốt xuất huyết Dengue, giúp người đọc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng, phương pháp điều trị và biện pháp phòng bệnh.

Sốt xuất huyết Dengue là gì và có liên quan gì đến ho kéo dài?

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra. Bệnh có thể xảy ra quanh năm nhưng thường gia tăng vào mùa mưa khi muỗi truyền bệnh phát triển mạnh. Đặc trưng của bệnh là sốt cao, xuất huyết và hiện tượng thoát huyết tương, có thể dẫn đến sốc giảm thể tích tuần hoàn, rối loạn đông máu và suy tạng nếu không được phát hiện sớm.

Trên thực tế, ho kéo dài không phải là triệu chứng điển hình của sốt xuất huyết. Tuy nhiên, nhiều người bệnh khi xuất hiện tình trạng mệt mỏi, sốt hoặc ho kéo dài nhẹ có thể chủ quan nghĩ rằng đó là bệnh hô hấp thông thường. Điều này khiến việc chẩn đoán sốt xuất huyết bị chậm trễ. Vì vậy, khi có sốt cao đột ngột kèm các dấu hiệu bất thường khác, cần phân biệt rõ giữa ho kéo dài do bệnh đường hô hấp và các biểu hiện của sốt xuất huyết để kịp thời thăm khám.

Nguyên nhân gây bệnh và nguy cơ nhầm lẫn với ho kéo dài

Virus Dengue có bốn type huyết thanh gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Virus được truyền từ người bệnh sang người lành thông qua vết đốt của muỗi Aedes aegypti – loại muỗi hoạt động mạnh vào ban ngày.

Trong giai đoạn đầu của bệnh, người bệnh có thể xuất hiện sốt, mệt mỏi, đau nhức cơ thể và cảm giác khó chịu vùng họng. Một số trường hợp có thể có ho kéo dài nhẹ, khiến người bệnh dễ nhầm với viêm họng hoặc nhiễm siêu vi đường hô hấp. Chính sự nhầm lẫn này khiến nhiều người chỉ tập trung điều trị ho kéo dài mà không theo dõi các dấu hiệu đặc trưng của sốt xuất huyết như xuất huyết dưới da hoặc đau nhức cơ khớp.

Do đó, khi ho kéo dài xuất hiện cùng với sốt cao liên tục, đau đầu hoặc đau sau hốc mắt, người bệnh cần cảnh giác và theo dõi thêm các dấu hiệu của sốt xuất huyết.

Triệu chứng sốt xuất huyết và cách phân biệt với ho kéo dài

Bệnh sốt xuất huyết Dengue thường diễn tiến qua ba giai đoạn chính.

Giai đoạn sốt

Người bệnh sốt cao đột ngột, thường trên 38,5°C, kèm theo đau đầu, chán ăn, buồn nôn, đau cơ và đau khớp. Ngoài ra, có thể xuất hiện chấm xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng hoặc chảy máu mũi. Một số người có thể xuất hiện triệu chứng giống cảm cúm như đau họng hoặc ho kéo dài nhẹ, dễ khiến người bệnh nhầm lẫn với bệnh hô hấp.

Giai đoạn nguy hiểm

Giai đoạn này thường xảy ra từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Người bệnh có thể giảm sốt nhưng lại xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như đau bụng nhiều, nôn ói, lừ đừ hoặc vật vã. Hiện tượng thoát huyết tương do tăng tính thấm thành mạch có thể kéo dài từ 24 đến 48 giờ.

Trong giai đoạn này, dù người bệnh có ho kéo dài hay không, các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, gan to hoặc xuất huyết cần được theo dõi sát. Một số trường hợp nặng có thể xảy ra suy gan, suy thận, tổn thương tim hoặc não.

Giai đoạn hồi phục

Từ ngày thứ 7 đến ngày thứ 10, người bệnh bắt đầu hết sốt, tình trạng toàn thân cải thiện, ăn uống tốt hơn và lượng nước tiểu tăng. Một số người có thể phát ban hoặc ngứa da trong giai đoạn hồi phục. Nếu trước đó có ho kéo dài, triệu chứng này thường giảm dần khi sức khỏe được cải thiện.

Xét nghiệm chẩn đoán sốt xuất huyết

Chẩn đoán sốt xuất huyết dựa vào lâm sàng kết hợp với các xét nghiệm cận lâm sàng.

Các xét nghiệm thường gặp gồm:

• Hematocrit tăng trên 20% so với giá trị ban đầu cho thấy hiện tượng cô đặc máu.
• Số lượng tiểu cầu giảm dưới 100.000/mm³.
• Men gan AST và ALT có thể tăng.
• Siêu âm hoặc X-quang có thể phát hiện tràn dịch màng bụng hoặc màng phổi.
• Ngoài ra, các xét nghiệm đặc hiệu giúp xác định virus Dengue gồm:
• Tìm kháng nguyên NS1 từ ngày 1 đến ngày 7 của bệnh.
• Xét nghiệm IgM và IgG từ ngày thứ 5.
• Kỹ thuật PCR phát hiện vật liệu di truyền của virus.

Trong quá trình thăm khám, bác sĩ cũng cần phân biệt các triệu chứng như ho kéo dài do bệnh hô hấp với biểu hiện của sốt xuất huyết để tránh chẩn đoán nhầm.

Phương pháp điều trị và chăm sóc người bệnh

Phần lớn các trường hợp sốt xuất huyết Dengue được điều trị ngoại trú với mục tiêu kiểm soát triệu chứng và theo dõi sát diễn tiến bệnh.

Điều trị triệu chứng

Khi sốt trên 38,5°C, người bệnh được sử dụng thuốc hạ sốt, nới lỏng quần áo và lau mát bằng nước ấm. Đồng thời cần uống nhiều nước như dung dịch oresol, nước trái cây hoặc nước cháo loãng để bù dịch.

Nếu người bệnh có các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn ói, lừ đừ hoặc không uống được nước, cần nhập viện để theo dõi và truyền dịch theo phác đồ. Dịch truyền thường sử dụng gồm Ringer lactate, Ringer acetate hoặc NaCl 0,9%.

Trong trường hợp sốc sốt xuất huyết, người bệnh cần được cấp cứu khẩn cấp với thở oxy và truyền dịch nhanh để bù lượng huyết tương bị mất. Việc điều trị phải được thực hiện tại cơ sở y tế và theo dõi chặt chẽ các chỉ số sinh tồn.

Biến chứng nguy hiểm của sốt xuất huyết

Nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời, sốt xuất huyết Dengue có thể gây ra nhiều biến chứng nặng như:

• Suy gan cấp với men gan tăng rất cao
• Suy thận cấp
• Viêm cơ tim hoặc suy tim
• Rối loạn tri giác do tổn thương não
• Suy đa cơ quan

Trong quá trình mắc bệnh, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng khác như mệt mỏi hoặc ho kéo dài, nhưng các dấu hiệu nguy hiểm như xuất huyết, đau bụng nhiều hoặc tụt huyết áp mới là những yếu tố cần đặc biệt lưu ý.

Phòng ngừa sốt xuất huyết hiệu quả

Biện pháp phòng bệnh sốt xuất huyết chủ yếu tập trung vào kiểm soát muỗi truyền bệnh và bảo vệ cá nhân khỏi muỗi đốt.

Các biện pháp quan trọng gồm:

• Loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng để diệt lăng quăng.
• Đậy kín các dụng cụ chứa nước sinh hoạt.
• Ngủ màn và sử dụng các biện pháp chống muỗi.
• Vệ sinh môi trường xung quanh nhà ở.

Ngoài ra, khi có các triệu chứng bất thường như sốt cao hoặc ho kéo dài kèm mệt mỏi, người bệnh nên theo dõi sức khỏe và đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể gây biến chứng nặng nếu không được phát hiện sớm. Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể nhầm lẫn các dấu hiệu ban đầu với những bệnh lý khác như cảm cúm hoặc ho kéo dài do nhiễm trùng hô hấp. Vì vậy, khi xuất hiện sốt cao đột ngột kèm đau nhức cơ thể, xuất huyết dưới da hoặc các dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Chủ động phòng bệnh bằng cách kiểm soát muỗi và giữ vệ sinh môi trường là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc sốt xuất huyết trong cộng đồng.

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Y tế Việt Nam. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị sốt xuất huyết Dengue.
2. World Health Organization (WHO). Dengue Guidelines for Diagnosis, Treatment, Prevention and Control.
3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Dengue Clinical Guidance.