Từ Thái Lan đến Việt Nam để tìm cơ hội bảo tồn khớp háng sau một chấn thương hiếm

Sau một tai nạn tại Thái Lan, nam bệnh nhân người Nga bị trật khớp háng phải kèm gãy bong xương – sụn chỏm xương đùi kiểu Pipkin và tổn thương sụn viền ổ cối. Ba tuần sau chấn thương, người bệnh tìm đến Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh và được xử trí bằng phẫu thuật nội soi khớp háng – một kỹ thuật chuyên sâu giúp tiếp cận trực tiếp các tổn thương bên trong khớp qua đường mổ ít xâm lấn.

Từ tai nạn tại Thái Lan đến hành trình tìm phương án điều trị tại Việt Nam

Bệnh nhân là nam giới người Nga, sinh năm 1993, gặp tai nạn trong thời gian ở Thái Lan. Chấn thương khiến người bệnh bị trật khớp háng phải đồng thời trật khớp cùng – đòn trái.

Ngay sau tai nạn, khớp háng phải được nắn chỉnh trở lại tại cơ sở y tế ở Thái Lan. Tổn thương khớp cùng – đòn trái ban đầu được điều trị bảo tồn.

Tuy nhiên, kết quả MRI khớp háng sau đó ghi nhận một vấn đề phức tạp hơn: người bệnh có gãy bong xương – sụn chỏm xương đùi phải kiểu Pipkin, đồng thời tổn thương sụn viền phía sau trên của ổ cối.

Theo bệnh sử, người bệnh chưa thể được thực hiện phẫu thuật cần thiết tại cơ sở điều trị trước đó. Trong quá trình tìm kiếm thêm phương án điều trị, bệnh nhân biết đến Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh và chủ động đặt lịch thăm khám.

Khi đến bệnh viện, chấn thương đã xảy ra khoảng 3 tuần.

Một lần trật khớp háng nhưng có thể để lại nhiều tổn thương bên trong khớp

Qua thăm khám, đánh giá lại hình ảnh học và tình trạng vận động, các bác sĩ xác định người bệnh có hai nhóm tổn thương chính:

• Khớp háng phải: tình trạng sau trật khớp háng, gãy bong xương – sụn chỏm xương đùi kiểu Pipkin và rách sụn viền sau trên ổ cối.

• Vai trái: trật khớp cùng – đòn type IV, một tổn thương gây mất vững đáng kể của cấu trúc vùng vai.

Điểm đáng chú ý nằm ở tổn thương chỏm xương đùi.

Sau khoảng 3 tuần kể từ tai nạn, qua đánh giá tình trạng mảnh xương – sụn, bác sĩ nhận định mảnh tổn thương không còn phù hợp để thực hiện cố định nhằm phục hồi lại bề mặt chỏm xương đùi. Phần tổn thương nằm tự do trong khớp trở thành dị vật nội khớp, có thể gây đau, cảm giác vướng hoặc kẹt khi vận động và tiếp tục làm tổn thương bề mặt sụn khớp.

Xử trí đồng thời hai tổn thương phức tạp

Sau khi được giải thích rõ về tình trạng bệnh và phương án điều trị, bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật tại hai vị trí.

Đối với trật khớp cùng – đòn trái type IV, bác sĩ thực hiện phẫu thuật đặt nẹp móc và tái tạo dây chằng nhằm đưa khớp về vị trí ổn định.

Đối với khớp háng phải, bệnh nhân được chỉ định phương pháp phẫu thuật nội soi khớp háng.

Qua những đường mổ nhỏ, camera và dụng cụ chuyên dụng được đưa vào bên trong khớp. Nhờ đó, bác sĩ có thể quan sát trực tiếp các tổn thương và tiến hành:

• Lấy bỏ mảnh xương – sụn đã trở thành dị vật trong khớp.

• Làm sạch và xử lý vùng tổn thương.

• Tạo hình lại phần chỏm xương đùi.

• Kiểm tra và xử lý tổn thương sụn viền ổ cối.

Ca phẫu thuật khớp háng được thực hiện ngày 6/8/2026, với THS.BSNT Lê Đức Thành Nhân là phẫu thuật viên đã diễn ra thành công tốt đẹp.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân được hướng dẫn vận động sớm theo tình trạng thực tế và kế hoạch phục hồi chức năng của bác sĩ.

Người bệnh cũng vô cùng hài lòng khi xem lại những hình ảnh nội soi ghi nhận trong quá trình phẫu thuật để hiểu rõ hơn về tổn thương của mình và những gì bác sĩ đã xử lý.

Gãy Pipkin và vai trò của phẫu nội soi trong bảo tồn khớp háng

Gãy Pipkin là một thể gãy hiếm, thường đi kèm sau tình trạng trật khớp háng. Do chỏm xương đùi là phần chịu lực quan trọng của khớp háng, tổn thương tại vị trí này nếu không được đánh giá và xử trí phù hợp có thể gây đau kéo dài, hạn chế vận động và ảnh hưởng đến chức năng khớp về sau. 

Tuy nhiên, gãy Pipkin không đồng nghĩa với việc người bệnh bắt buộc phải thay khớp háng. Ở những trường hợp phù hợp, đặc biệt khi người bệnh còn trẻ, mảnh gãy còn khả năng phục hồi và được can thiệp ở thời điểm thích hợp, bác sĩ có thể cố định mảnh xương bằng vít chìm (headless) nhằm bảo tồn tối đa hình dạng và chức năng tự nhiên của chỏm xương đùi. 

Ngược lại, nếu mảnh xương – sụn đã hư hỏng, quá nhỏ hoặc không còn khả năng cố định, bác sĩ có thể cân nhắc lấy bỏ để tránh tiếp tục gây tổn thương bên trong khớp. 

Bên cạnh gãy chỏm xương đùi, trật khớp háng còn có thể đi kèm rách sụn viền ổ cối, tổn thương bề mặt sụn hoặc các mảnh xương – sụn trở thành dị vật trong khớp, với tỉ lệ gặp cao hơn so với gãy Pipkin. Tình trạng này cũng gây đau đớn khi đi lại và là một trong những nguyên nhân gây thoái hoá khớp háng rất nhanh chóng.

Vì vậy, việc nắn khớp háng trở lại đúng vị trí chưa có nghĩa mọi tổn thương đã được giải quyết. Nếu người bệnh vẫn còn đau, cảm giác vướng hoặc kẹt khớp, khó đi lại hay hạn chế vận động sau nắn chỉnh, cần được thăm khám và kiểm tra thêm bằng các phương tiện chẩn đoán phù hợp. 

Trong những trường hợp có chỉ định, phẫu thuật nội soi khớp háng giúp bác sĩ quan sát trực tiếp bên trong khớp và xử lý các tổn thương qua những đường mổ nhỏ.

Đây có thể coi là một trong các kỹ thuật nội soi khó thực hiện nhất do khớp háng nằm sâu và được bao quanh bởi nhiều cấu trúc quan trọng, đòi hỏi kinh nghiệm của phẫu thuật viên cùng hệ thống dụng cụ chuyên dụng. 

Phẫu thuật nội soi khớp háng là một phẫu thuật còn khá mới mẻ ở Việt Nam. Kỹ thuật này mang lại sự ưu việt vượt trội trong một số bệnh lý khớp háng và đảm bảo bảo tồn chức năng tối đa so với mổ hở. Người bệnh gần như không đau và có thể đi lại ngay lập tức sau phẫu thuật.

Kết luận

Trường hợp bệnh nhân người Nga lần này cũng cho thấy, mục tiêu điều trị chấn thương khớp háng, đặc biệt ở người trẻ, không chỉ là đưa khớp trở lại đúng vị trí mà còn cần phát hiện và xử lý các tổn thương đi kèm.

Do đó, việc thăm khám đúng chuyên khoa và lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong phục hồi vận động và hạn chế các tổn thương khớp về lâu dài.

Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa cùng hệ thống trang thiết bị và dụng cụ phẫu thuật chuyên sâu, Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh hướng đến điều trị các chấn thương cơ xương khớp theo hướng cá thể hóa, ưu tiên bảo tồn tối đa cấu trúc và chức năng vận động cho người bệnh.