QUYẾT ĐỊNH KHÔNG MỔ – ĐÔI KHI MỚI LÀ QUYẾT ĐỊNH KHÓ NHẤT TRONG NGOẠI THẦN KINH

Trong ngoại khoa thần kinh, nhiều người thường nghĩ rằng ca bệnh nặng thì phải mổ càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, với những bác sĩ đã trải qua nhiều năm điều trị chấn thương sọ não, điều khó khăn nhất đôi khi lại không phải là quyết định đưa bệnh nhân vào phòng mổ… mà là quyết định chưa mổ và theo dõi sát từng giờ.

Vừa qua, Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh tiếp nhận hai bệnh nhân nam bị chấn thương sọ não nặng do tai nạn giao thông. Điều đáng chú ý là cả hai trường hợp có bối cảnh lâm sàng gần như tương tự nhau.

Khi nhập viện, bệnh nhân trong tình trạng lơ mơ, tiếp xúc chậm, điểm tri giác Glasgow (GCS) dao động 13–14/15 điểm. Hình ảnh CT sọ não ghi nhận xuất huyết nhu mô não thùy thái dương phải với kích thước gần tương đương nhau, thể tích khoảng 28–29 cm³, kèm tụ máu dưới màng cứng bên phải và đẩy lệch đường giữa mức độ nhẹ.

Trong 48 giờ đầu tiên, giai đoạn được xem là “cửa sổ vàng nhưng cũng nguy hiểm nhất” của chấn thương sọ não mà bệnh nhân được theo dõi thần kinh liên tục tại khoa hồi sức, kết hợp chụp CT sọ não kiểm tra theo phác đồ nghiêm ngặt: sau 3–6 giờ đầu, rồi tiếp tục mỗi 12–24 giờ tùy diễn tiến lâm sàng.

Sau quá trình hồi sức tích cực, tri giác bệnh nhân dần cải thiện, khối xuất huyết không tăng thêm, tình trạng phù não chỉ tiến triển nhẹ và đường giữa não thay đổi không đáng kể. Sau nhiều lần hội chẩn giữa các chuyên khoa Ngoại thần kinh, Nội thần kinh và Hồi sức cấp cứu, ê-kíp quyết định tiếp tục điều trị bảo tồn bằng hồi sức nội khoa chuyên sâu thay vì phẫu thuật.

Bệnh nhân được điều trị chống phù não, kiểm soát điện giải, chống động kinh, giảm đau, kiểm soát huyết áp kết hợp dinh dưỡng và vật lý trị liệu phục hồi chức năng. Sau điều trị, cả hai hồi phục tốt và được xuất viện.

BSCKII. Lê Nghiêm Bảo - CK ngoại thần kinh, trưởng khoa Ngoại bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh chia sẻ:

“Trong chấn thương sọ não, quyết định phẫu thuật hay tiếp tục hồi sức nội khoa luôn là một áp lực rất lớn đối với bác sĩ điều trị. Khi đã có chỉ định mổ, mọi thứ phải diễn ra nhanh và chính xác vì ‘thời gian chính là não’. Chậm trễ có thể để lại di chứng nặng nề cho bệnh nhân về sau.

Nhưng thực tế, quyết định điều trị bảo tồn nhiều khi còn khó khăn hơn cả quyết định phẫu thuật. Vì phẫu thuật chỉ là một giai đoạn trong quá trình điều trị, trong khi hồi sức bảo tồn đòi hỏi bác sĩ phải theo dõi bệnh nhân liên tục từng phút, từng giờ, khám lâm sàng sát sao, đánh giá thần kinh liên tục và chụp kiểm tra kịp thời. Chỉ cần diễn tiến xấu đi, phải chuyển sang phẫu thuật ngay lập tức như một biện pháp cuối cùng đầy rủi ro.”

Trong khi đó, BSCKII. Lê Văn Tầm - Giám đốc chuyên môn bệnh viện ĐHYK Phan Châu Trinh cho biết thêm: “Hiện nay, Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh đã phát triển đồng bộ nhiều chuyên ngành ngoại khoa như Ngoại thần kinh – sọ não cột sống, Chấn thương chỉnh hình và Ngoại tổng quát, có khả năng đáp ứng kịp thời các trường hợp cấp cứu nặng cũng như các ca phẫu thuật phức tạp. Chúng tôi hy vọng sẽ góp phần giúp người dân được tiếp cận điều trị chuyên sâu ngay tại địa phương khi cần thiết.”

Câu chuyện của hai bệnh nhân trên cho thấy rằng trong y khoa, không phải lúc nào “mổ ngay” cũng là lựa chọn tốt nhất. Đằng sau quyết định chưa phẫu thuật là cả một quá trình đánh giá chuyên môn chặt chẽ, theo dõi liên tục và sự cân nhắc đầy trách nhiệm của người bác sĩ, nơi mà từng giờ, từng phút đều có thể quyết định kết quả cuối cùng cho người bệnh.