Phát hiện rối loạn nhịp tim với Holter ECG

Ở người cao tuổi và người có bệnh lý tim mạch nền, những cơn hồi hộp, tim đập bất thường hay chóng mặt thoáng qua đôi khi là dấu hiệu của rối loạn nhịp tim. Bài viết này giúp bạn hiểu rối loạn nhịp tim là gì, đối tượng nào không nên chủ quan và tại sao Holter ECG lại có ý nghĩa quan trọng trong theo dõi các bệnh lý tim mạch, đặc biệt là liên quan đến nguy cơ đột quỵ và đột tử.

Rối loạn nhịp tim là gì mà cần phải lo?

Trái tim hoạt động nhờ một hệ thống điện đặc biệt, có nhiệm vụ tạo và dẫn truyền các xung động để các buồng tim co bóp nhịp nhàng. Khi quá trình này bị rối loạn, tim có thể đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều. Tình trạng đó được gọi chung là rối loạn nhịp tim.

Không phải mọi rối loạn nhịp đều nguy hiểm. Một số trường hợp chỉ gây cảm giác hồi hộp hoặc khó chịu thoáng qua. Tuy nhiên, một số loại rối loạn nhịp có thể liên quan đến những biến cố tim mạch nghiêm trọng.

Điển hình là rung nhĩ. Khi các buồng nhĩ co bóp hỗn loạn, máu có thể bị ứ đọng, tạo điều kiện hình thành huyết khối. Nếu huyết khối di chuyển lên não và làm tắc mạch máu, người bệnh có thể bị đột quỵ.

Bên cạnh đó, một số rối loạn nhịp thất nguy hiểm có thể khiến tim mất khả năng bơm máu hiệu quả, dẫn đến tụt huyết áp, mất ý thức, ngừng tuần hoàn và có nguy cơ đột tử nếu không được cấp cứu kịp thời.

Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là biết tim đang “đập bất thường”, mà còn phải xác định đó là loại rối loạn nhịp nào, xuất hiện bao nhiêu lần, kéo dài bao lâu và có liên quan đến triệu chứng của người bệnh hay không.

Đâu là cơ sở để đánh giá nguy cơ và chủ động phòng ngừa?

Một trong những khó khăn khi chẩn đoán rối loạn nhịp là chúng có thể xuất hiện rất thất thường.

Người bệnh có thể cảm thấy tim đập nhanh lúc nửa đêm, chóng mặt khi đang đi bộ hoặc hồi hộp vài phút rồi tự hết. Nhưng khi đến bệnh viện và thực hiện điện tâm đồ, nhịp tim lại hoàn toàn bình thường.

Điều đó không có nghĩa là trước đó không hề có rối loạn nhịp.

Để có thêm dữ liệu đánh giá, bác sĩ có thể chỉ định Holter ECG – thiết bị theo dõi điện tâm đồ liên tục trong thời gian dài. Việc ghi lại nhịp tim trong quá trình sinh hoạt hằng ngày giúp tăng khả năng phát hiện những rối loạn nhịp xuất hiện từng cơn và khó ghi nhận bằng điện tâm đồ thông thường.

Các thông tin từ Holter ECG, kết hợp với tiền sử bệnh, triệu chứng, khám lâm sàng, siêu âm tim, xét nghiệm và các thang điểm đánh giá nguy cơ phù hợp sẽ giúp bác sĩ đưa ra nhận định toàn diện hơn về tình trạng tim mạch của người bệnh.

Holter ECG khác gì so với điện tâm đồ thông thường?

Điện tâm đồ hay ECG là xét nghiệm cơ bản giúp ghi lại hoạt động điện của tim tại thời điểm thực hiện. Tuy nhiên, quá trình ghi thường chỉ diễn ra trong thời gian ngắn.

Có thể hình dung:

Điện tâm đồ thông thường giống như một “bức ảnh” chụp lại nhịp tim tại một thời điểm.

Trong khi đó:

Holter ECG giống như một “đoạn phim” ghi lại hoạt động của tim liên tục trong nhiều giờ.

Thiết bị Holter có kích thước nhỏ gọn, được kết nối với các điện cực đặt trên ngực và người bệnh có thể mang theo trong quá trình sinh hoạt thường ngày. Thời gian theo dõi phổ biến có thể từ 24–48 giờ hoặc lâu hơn tùy loại thiết bị và chỉ định của bác sĩ.

Nhờ khoảng thời gian ghi kéo dài, Holter ECG có khả năng phát hiện những bất thường chỉ xuất hiện vào một thời điểm nhất định trong ngày, khi vận động, nghỉ ngơi hoặc trong lúc ngủ.

Holter ECG có thể phát hiện và hỗ trợ đánh giá những gì?

Holter ECG được sử dụng trong nhiều tình huống liên quan đến rối loạn nhịp tim, bao gồm:

• Phát hiện các cơn tim nhanh, tim chậm hoặc nhịp tim không đều xuất hiện từng lúc.
• Hỗ trợ phát hiện rung nhĩ, ngoại tâm thu và các dạng rối loạn nhịp khác.
• Xác định mối liên quan giữa các triệu chứng như hồi hộp, chóng mặt, choáng váng, ngất với sự thay đổi của nhịp tim.
• Ghi nhận những rối loạn nhịp xảy ra trong giấc ngủ hoặc quá trình sinh hoạt hằng ngày.
• Theo dõi người bệnh có tiền sử rối loạn nhịp hoặc mắc các bệnh lý tim mạch nền.
• Hỗ trợ bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị rối loạn nhịp trong một số trường hợp.
• Cung cấp thêm dữ liệu để bác sĩ quyết định các bước thăm dò hoặc điều trị tiếp theo khi người bệnh có triệu chứng nhưng điện tâm đồ thông thường chưa phát hiện bất thường.

Đặc biệt, việc phát hiện sớm những rối loạn nhịp có ý nghĩa như rung nhĩ có vai trò quan trọng trong chiến lược dự phòng đột quỵ ở những người có nguy cơ.

Những dấu hiệu nào cảnh báo bạn nên kiểm tra tim mạch?

Người bệnh nên chủ động thăm khám khi thường xuyên hoặc tái diễn một trong những biểu hiện sau:

• Tim đập nhanh, mạnh hoặc loạn nhịp bất thường.
• Cảm giác tim “hẫng”, bỏ nhịp hoặc hồi hộp từng cơn.
• Chóng mặt, choáng váng không rõ nguyên nhân.
• Ngất hoặc cảm giác sắp ngất.
• Khó thở, mệt bất thường hoặc giảm khả năng gắng sức.
• Đau, tức hoặc khó chịu vùng ngực.
• Các triệu chứng xuất hiện từng lúc nhưng điện tâm đồ thông thường chưa ghi nhận được nguyên nhân.

Ngoài ra, người cao tuổi và những người có tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim, bệnh van tim hoặc tiền sử bệnh tim mạch cũng cần quan tâm nhiều hơn đến những thay đổi bất thường của nhịp tim.

Không phải mọi trường hợp có các triệu chứng trên đều cần mang Holter ECG. Bác sĩ sẽ thăm khám và cân nhắc chỉ định dựa trên tình trạng cụ thể của từng người.

Đừng chủ quan trước những nhịp tim bất thường

Một cơn hồi hộp chỉ kéo dài vài phút rồi biến mất. Một lần choáng váng tưởng như do tuổi tác. Một nhịp tim bất thường xuất hiện giữa đêm rồi sáng hôm sau lại hoàn toàn bình thường.

Những dấu hiệu ngắn ngủi ấy đôi khi khiến người bệnh dễ bỏ qua. Tuy nhiên, đối với các rối loạn nhịp xuất hiện từng cơn, chính việc ghi nhận được thời điểm bất thường có thể mang lại những thông tin quan trọng cho quá trình chẩn đoán và điều trị.

Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh khuyến cáo người dân, đặc biệt là người cao tuổi và người có bệnh lý tim mạch nền, không nên chủ quan khi xuất hiện hồi hộp, tim đập bất thường, chóng mặt, khó thở hoặc ngất không rõ nguyên nhân.

Chủ động thăm khám tim mạch, thực hiện điện tâm đồ và theo dõi Holter ECG khi có chỉ định sẽ giúp phát hiện sớm những bất thường của nhịp tim, từ đó bác sĩ có cơ sở đánh giá nguy cơ và đưa ra phương án theo dõi, điều trị hoặc dự phòng phù hợp cho từng người bệnh.

Đừng đợi đến khi trái tim “lên tiếng” bằng một biến cố nghiêm trọng mới bắt đầu quan tâm. Chủ động kiểm tra hôm nay chính là một bước bảo vệ sức khỏe tim mạch cho ngày mai.