Tế bào gốc dây rốn và tế bào tự thân: Nên chọn loại nào?

Khi chuẩn bị chào đón em bé, nhiều gia đình bắt đầu quan tâm đến lưu trữ tế bào gốc nhưng lại băn khoăn: nên lưu tế bào gốc dây rốn ngay khi sinh hay chờ sau này lấy tế bào tự thân khi cần? Hiểu đúng sự khác biệt giữa hai nguồn tế bào này sẽ giúp cha mẹ đưa ra quyết định chủ động và phù hợp hơn cho tương lai sức khỏe của con.

Tế bào gốc dây rốn và tế bào tự thân là gì?

Tế bào gốc dây rốn là nguồn tế bào được thu thập từ máu cuống rốn hoặc mô dây rốn sau khi em bé chào đời. Trong đó, máu cuống rốn chứa tế bào gốc tạo máu, có vai trò trong quá trình tạo máu và phục hồi hệ máu – miễn dịch. Mô dây rốn chứa tế bào gốc trung mô, là nhóm tế bào đang được nghiên cứu trong lĩnh vực y học tái tạo, điều hòa miễn dịch và hỗ trợ phục hồi mô tổn thương.

Điểm đặc biệt của tế bào gốc dây rốn là chỉ có thể thu thập một lần duy nhất vào thời điểm sinh. Nếu gia đình không lưu trữ ngay khi em bé chào đời, nguồn tế bào này sẽ không thể lấy lại trong tương lai.

Trong khi đó, tế bào gốc tự thân thường được hiểu là tế bào được lấy từ chính cơ thể người bệnh để sử dụng cho người đó, ví dụ từ tủy xương, máu ngoại vi hoặc mô mỡ. Nguồn tế bào này có thể được cân nhắc khi có chỉ định điều trị, nhưng việc thu thập thường phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe, bệnh nền và khả năng đáp ứng của cơ thể tại thời điểm lấy mẫu.

Cần hiểu đúng rằng tế bào gốc dây rốn và tế bào tự thân không phải lúc nào cũng là hai lựa chọn đối lập. Nếu tế bào gốc dây rốn của em bé được dùng cho chính em bé sau này, đó cũng là một dạng sử dụng tự thân. Tuy nhiên, khi so sánh trong thực tế, cha mẹ thường đang phân vân giữa hai lựa chọn: lưu trữ tế bào gốc dây rốn ngay khi sinh hoặc chờ sau này lấy tế bào gốc từ cơ thể khi có nhu cầu.

Hình minh họa các loại tế bào gốc

So sánh tế bào gốc dây rốn và tế bào gốc tự thân

Mỗi nguồn tế bào đều có giá trị riêng, nhưng khác nhau về thời điểm thu thập, mức độ thuận lợi và ý nghĩa dự phòng lâu dài.

Ưu điểm nổi bật của tế bào gốc dây rốn nằm ở tính chủ động. Cha mẹ có thể lưu giữ nguồn tế bào này ngay từ khi con chào đời, trước khi tuổi tác, bệnh lý hoặc các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến chất lượng tế bào. Đây cũng là lý do lưu trữ tế bào gốc dây rốn được ví như “bảo hiểm sinh học” trọn đời cho trẻ và người thân trong gia đình.

Ngược lại, tế bào gốc tự thân lấy sau này vẫn có giá trị trong một số chỉ định y khoa, nhưng thường phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe tại thời điểm cần điều trị. Với một số bệnh lý di truyền hoặc bệnh ác tính có nguồn gốc từ chính tế bào của người bệnh, việc dùng tế bào tự thân có thể không phải là lựa chọn phù hợp. Vì vậy, cha mẹ không nên hiểu đơn giản rằng “sau này cần thì lấy tế bào tự thân cũng được”.

Nên ưu tiên lựa chọn loại nào?

Nếu gia đình đang trong thai kỳ hoặc chuẩn bị sinh con, tế bào gốc dây rốn là nguồn nên được ưu tiên tìm hiểu trước, bởi cơ hội thu thập chỉ đến một lần duy nhất. Sau khi em bé chào đời, máu cuống rốn và mô dây rốn sẽ không thể thu thập lại. Trong khi đó, một số nguồn tế bào tự thân khác vẫn có thể được bác sĩ cân nhắc sau này nếu có chỉ định phù hợp.

Điều này không có nghĩa tế bào gốc dây rốn “tốt hơn trong mọi trường hợp” hoặc có thể thay thế tất cả nguồn tế bào khác. Mỗi loại tế bào có vai trò riêng và việc sử dụng trong điều trị cần dựa trên loại bệnh, chỉ định của bác sĩ, chất lượng mẫu, số lượng tế bào và mức độ phù hợp miễn dịch.

Tuy nhiên, xét ở góc độ dự phòng cho con, lưu trữ tế bào gốc dây rốn có một lợi thế rất đặc biệt: cha mẹ có thể chủ động giữ lại nguồn tế bào quý giá ngay từ khoảnh khắc đầu đời của bé. Đây là cơ hội không thể trì hoãn, không thể quay lại và không thể thay thế hoàn toàn bằng các nguồn tế bào lấy sau này.

Với những gia đình có điều kiện tài chính, quan tâm đến y học dự phòng, hoặc có tiền sử bệnh lý huyết học, miễn dịch, chuyển hóa, bệnh di truyền trong gia đình, việc tìm hiểu và tư vấn lưu trữ tế bào gốc dây rốn càng nên được thực hiện sớm trong thai kỳ. Sự chuẩn bị sớm giúp cha mẹ có đủ thời gian hiểu rõ lợi ích, giới hạn, quy trình thu thập và lựa chọn hình thức lưu trữ phù hợp.

Nếu gia đình có điều kiện, có thể cân nhắc lưu trữ cả máu cuống rốn và mô dây rốn. Hai nguồn tế bào này có đặc điểm khác nhau, tiềm năng ứng dụng khác nhau và bổ sung thêm lựa chọn sinh học cho tương lai. Quyết định nên dựa trên tư vấn chuyên môn, không nên dựa vào tâm lý lo sợ hoặc kỳ vọng quá mức.

Nếu gia đình có điều kiện, có thể cân nhắc lưu trữ cả máu cuống rốn và mô dây rốn

Nên lưu giữ tế bào gốc ở đâu?

Lưu trữ tế bào gốc là một quyết định dài hạn, có thể kéo dài nhiều năm. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là “có lưu hay không”, mà là lưu ở đâu, quy trình có chuẩn không và mẫu có được bảo quản an toàn lâu dài hay không.

Cha mẹ nên ưu tiên lựa chọn ngân hàng mô có các yếu tố sau:

• Tư vấn rõ ràng trước sinh

• Quy trình thu thập an toàn

• Vận chuyển và xử lý mẫu được kiểm soát

• Kiểm tra chất lượng minh bạch

• Lưu trữ lạnh sâu ổn định

• Hồ sơ định danh và truy xuất rõ ràng

• Tư vấn trung thực, không thổi phồng công dụng

Với lợi thế từ hệ sinh thái viện - trường và là một trong những đơn vị đi đầu trong việc lưu giữ, nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc dây rốn tại Đà Nẵng và các khu vực miền Trung,  Ngân hàng mô Newlife – Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh luôn hướng đến việc cung cấp dịch vụ lưu trữ tế bào gốc với quy trình chuyên nghiệp, hệ thống lưu trữ hiện đại và đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, đồng hành cùng gia đình trong hành trình bảo vệ sức khỏe cho thế hệ tương lai.

Cha mẹ nên ưu tiên lựa chọn ngân hàng mô uy tín, chất lượng và minh bạch

Kết luận

Tế bào gốc dây rốn và tế bào gốc tự thân đều có giá trị trong những bối cảnh y khoa nhất định, nhưng nếu gia đình đang chuẩn bị sinh con, lưu trữ tế bào gốc dây rốn là lựa chọn nên được ưu tiên tìm hiểu vì cơ hội thu thập chỉ có một lần. Đây không phải là lời cam kết điều trị tuyệt đối, mà là cách chủ động bảo tồn một nguồn tế bào quý cho tương lai.

Để quyết định đúng và lưu trữ an toàn, cha mẹ nên lựa chọn ngân hàng mô uy tín như Ngân hàng mô Newlife – Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh để được tư vấn đầy đủ, minh bạch và chuẩn y khoa.