Viêm tụy tái phát nhiều lần: Đừng bỏ qua nguyên nhân tiềm ẩn

Nhiều người cho rằng viêm tụy chỉ liên quan đến rượu bia hoặc sỏi mật. Thực tế, nếu viêm tụy tái diễn nhiều lần mà không tìm được nguyên nhân, đó có thể là lời cảnh báo của một bệnh lý nguy hiểm hơn.

Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh vừa tiếp nhận một phụ nữ 69 tuổi nhập viện vì đau dữ dội vùng thượng vị lan ra sau lưng. Đây đã là lần thứ ba bà bị viêm tụy cấp. Điều đáng nói là người bệnh không có sỏi mật, không uống rượu bia, các xét nghiệm cũng không ghi nhận rối loạn mỡ máu hay những nguyên nhân thường gặp khác.

Chỉ đến khi chụp cộng hưởng từ (MRI), bác sĩ mới phát hiện ống tụy chính giãn tới 12 mm cùng hình ảnh gợi ý u nhầy ống tụy (IPMN) – một tổn thương tiền ung thư có thể gây viêm tụy tái phát và làm tăng nguy cơ ung thư tụy nếu không được phát hiện kịp thời.

IPMN là gì và vì sao có thể gây viêm tụy?

IPMN là khối u phát triển bên trong ống tụy và tiết ra nhiều chất nhầy. Lượng chất nhầy này có thể làm tắc đường lưu thông của dịch tụy, khiến ống tụy giãn, từ đó gây ra các đợt viêm tụy cấp lặp đi lặp lại.

Điều khiến bác sĩ đặc biệt lưu ý là IPMN không chỉ đơn thuần là một nang tụy. Đây là tổn thương được xếp vào nhóm tiền ung thư, một số trường hợp có thể tiến triển thành ung thư tụy nếu không được theo dõi và điều trị đúng thời điểm.

Khi nào viêm tụy cần được tìm nguyên nhân?

Phần lớn các trường hợp viêm tụy cấp xuất phát từ sỏi mật hoặc rượu bia. Tuy nhiên, nếu bệnh tái diễn nhiều lần, đặc biệt khi đã loại trừ những nguyên nhân thường gặp, bác sĩ sẽ nghĩ đến các bệnh lý ít gặp hơn như:

• U nhầy ống tụy (IPMN).
• Dị dạng bẩm sinh của ống tụy.
• Khối u tụy giai đoạn sớm.
• Bệnh lý tụy tự miễn hoặc các rối loạn chuyển hóa.

Việc tìm đúng nguyên nhân không chỉ giúp điều trị hiệu quả các đợt viêm tụy mà còn có thể phát hiện sớm những tổn thương nguy hiểm trước khi chúng tiến triển thành ung thư.

Những dấu hiệu không nên chủ quan

Bạn nên đến khám chuyên khoa Tiêu hóa nếu có một trong những biểu hiện sau:

• Đau vùng thượng vị lan ra sau lưng.
• Viêm tụy cấp tái diễn nhiều lần.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Phát hiện nang tụy hoặc giãn ống tụy trên siêu âm, CT hoặc MRI.

Đặc biệt, nhiều trường hợp IPMN gần như không có triệu chứng và chỉ được phát hiện tình cờ qua chẩn đoán hình ảnh hoặc trong quá trình tìm nguyên nhân viêm tụy.

IPMN có điều trị được không?

Tùy vào vị trí tổn thương, kích thước, mức độ giãn ống tụy và nguy cơ hóa ác, bác sĩ sẽ chỉ định theo dõi định kỳ bằng MRI hoặc siêu âm nội soi (EUS), chọc hút dịch nang khi cần thiết hoặc phẫu thuật ở những trường hợp có nguy cơ cao.

Điều quan trọng là IPMN nếu được phát hiện sớm và theo dõi đúng có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ tiến triển thành ung thư tụy.

Thông điệp từ bác sĩ

Đừng chủ quan với tình trạng viêm tụy tái diễn. Khi bệnh xuất hiện nhiều lần mà không rõ nguyên nhân, việc tìm kiếm nguyên nhân bằng các phương tiện chẩn đoán phù hợp có thể giúp phát hiện sớm những tổn thương tiền ung thư như IPMN, từ đó tăng cơ hội điều trị hiệu quả và bảo vệ sức khỏe lâu dài.