Nhồi máu cơ tim - Cuộc chạy đua với thời gian

Bạn có biết, cứ mỗi phút trôi qua khi một cơn nhồi máu cơ tim không được phát hiện và điều trị, hàng triệu tế bào cơ tim sẽ chết đi vĩnh viễn? Nhiều người nghĩ đau ngực chỉ là do mệt mỏi, đau thần kinh liên sườn, trào ngược dạ dày thực quản nhưng thực tế đó có thể là dấu hiệu cảnh báo của một tình trạng cấp cứu đe dọa tính mạng. Nhận biết sớm và xử trí kịp thời chính là chìa khóa để cứu sống người bệnh.

Thực trạng và Tầm quan trọng

Bệnh tim mạch hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn thế giới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) 2025, mỗi năm có khoảng 19.8 triệu người tử vong do các bệnh tim mạch, trong đó 85% là do  nhồi máu cơ tim và đột quỵ não.

Tại Việt Nam, số lượng bệnh nhân mắc bệnh động mạch vành và nhồi máu cơ tim đang có xu hướng gia tăng do quá trình đô thị hóa, lối sống ít vận động, hút thuốc lá, béo phì và gia tăng các bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường.

Điều đáng lo ngại là nhiều trường hợp đến bệnh viện quá muộn, khi vùng cơ tim đã bị tổn thương rộng hoặc xuất hiện các biến chứng nguy hiểm như: suy tim, rối loạn nhịp tim, sốc tim, ngừng tim đột ngột.

Các chuyên gia tim mạch thường nhấn mạnh thông điệp:

"Thời gian là cơ tim" (Time is Muscle).

Càng được tái thông mạch máu sớm, khả năng bảo tồn cơ tim và cứu sống người bệnh càng cao.

Kiến thức cơ bản về "Nhồi máu cơ tim"

1. Nhồi máu cơ tim là gì?

Nhồi máu cơ tim là tình trạng một vùng cơ tim bị hoại tử do thiếu máu nuôi cục bộ xảy ra khi một vùng cơ tim không được tưới máu ( do cục máu đông gây tắc nghẽn mạch vành, co thắt mạch vành quá mức) hoặc thiếu oxy nuôi dưỡng ( do tụt huyết áp, suy hô hấp nặng..).

2. Triệu chứng cảnh báo

• Cơn đau thắt ngực: Đau kiểu đè nén, bóp nghẹt vùng ngực trái, sau xương ức, lan ra cánh tay trái, hàm, thượng vị. Thời gian kéo dài >15-20 phút. Không giảm khi nghỉ ngơi. Triệu chứng đi kèm: hồi họp, khó thở, chóng mặt,  vã mồ hôi , buồn nôn, nôn.
• Lưu ý đặc biệt : Người cao tuổi, phụ nữ và bệnh nhân đái tháo đường đôi khi không có cơn đau ngực điển hình mà chỉ biểu hiện: Mệt bất thường ,khó thở ,chóng mặt , đau bụng hoặc đầy bụng.

Yếu tố nguy cơ và phòng ngừa nhồi máu cơ tim

Kiểm soát tốt các bệnh lý nền

• Kiểm soát huyết áp
• Kiểm soát đường huyết
• Điều trị rối loạn mỡ máu

Xây dựng lối sống lành mạnh

• Không hút thuốc lá
• Hạn chế rượu bia
• Ăn nhiều rau xanh, trái cây
• Giảm muối (< 5g/ngày)
• Hạn chế thức ăn chế biến sẵn
• Giảm chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa
• Tập thể dục 30 phút/ ngày, tối thiểu 5 ngày/ tuần
• Giảm cân đối với bệnh nhân béo phì, duy trì BMI 18.5-23 kg/m2
• Ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng

Khi nào cần gặp bác sĩ

Hãy gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Đau ngực kéo dài trên 15–20 phút
• Đau ngực lan ra vai, tay trái, cổ hoặc hàm
• Khó thở đột ngột
• Vã mồ hôi 
• Buồn nôn kèm đau ngực
• Chóng mặt hoặc ngất
• Tim đập nhanh hoặc bất thường

Đặc biệt, những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên khám tim mạch định kỳ:

• Nam ≥ 40 tuổi
• Nữ ≥ 50 tuổi hoặc sau mãn kinh
• Người tăng huyết áp , đái tháo đường, tăng lipid máu
• Người hút thuốc lá , người béo phì, ít vận động
• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm

Lời khuyên

Nhồi máu cơ tim là một bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Đừng chủ quan với bất kỳ cơn đau ngực bất thường nào, đặc biệt khi kèm khó thở, vã mồ hôi.

Một quyết định đi khám hôm nay có thể ngăn ngừa một cơn nhồi máu cơ tim ngày mai.