2 ca bệnh cảnh báo: Những chấm xuất huyết ở trẻ không phải lúc nào cũng là dị ứng

Tưởng là dị ứng hay bán tắc ruột, nhưng 2 trẻ được tiếp nhận tại Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh cuối cùng đều được chẩn đoán mắc ban xuất huyết Henoch–Schönlein (viêm mạch IgA). Những trường hợp này cho thấy một căn bệnh ở trẻ em có thể khởi đầu bằng những dấu hiệu rất dễ khiến phụ huynh chủ quan hoặc nhầm với bệnh lý thông thường.

Viêm mạch IgA – không chỉ là những chấm đỏ trên da

Viêm mạch IgA, trước đây thường gọi là ban xuất huyết Henoch–Schönlein, là bệnh viêm các mạch máu nhỏ thường gặp ở trẻ em. Điểm đáng chú ý là bệnh không phải lúc nào cũng khởi phát theo một kiểu giống nhau: trẻ có thể nổi ban trước, đau khớp trước hoặc xuất hiện triệu chứng tiêu hóa trước. Chính sự đa dạng này khiến bệnh đôi khi dễ bị nhầm với dị ứng, bệnh da liễu hoặc các vấn đề đường tiêu hóa.

Và hai trường hợp thực tế tại Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh là những ví dụ điển hình.

Ca 1: Nhiều lần nghĩ là dị ứng nhưng trẻ ngày càng nổi ban, đau bụng

Bé gái 6 tuổi từng bị nhiễm khuẩn hô hấp trước đó khoảng một tháng. Sau khi đi bơi, trẻ xuất hiện một vài chấm xuất huyết ở chân, ngứa, đau khớp cổ chân và đầu gối, kèm phù khu trú ở vùng trán.

Trẻ đã được đưa đi khám nhiều nơi và được chẩn đoán dị ứng nhưng tình trạng không cải thiện. Sau đó, trẻ bắt đầu phù mắt, xuất hiện thêm nhiều chấm xuất huyết và đau bụng.

Khi đến Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh, qua thăm khám, xét nghiệm loại trừ rối loạn đông máu, kiểm tra nước tiểu và chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ xác định trẻ mắc viêm mạch IgA tổn thương da – khớp – tiêu hóa. Sau 5 ngày điều trị, ban xuất huyết giảm dần, đau khớp và đau bụng cải thiện rõ.

Ca 2: Đau bụng, chướng bụng, 4 ngày không đi cầu

Bé trai 5 tuổi xuất hiện đau bụng, đau khớp, ban xuất huyết ở cẳng chân, sau đó chướng bụng và 4 ngày không đi cầu. Trẻ ban đầu được chẩn đoán bán tắc ruột và điều trị ngoại trú tại một phòng khám, tuy nhiên tình trạng đau bụng ngày càng tăng.

Tại Bệnh viện ĐHYK Phan Châu Trinh, từ việc khai thác kỹ bệnh sử kết hợp các xét nghiệm cần thiết, bác sĩ nhận định đây không đơn thuần là vấn đề đường tiêu hóa mà là viêm mạch IgA tổn thương da – khớp – tiêu hóa. Sau 3 ngày điều trị, trẻ hết đau bụng, đau khớp và ban xuất huyết giảm; sau 6 ngày trẻ được xuất viện để tiếp tục điều trị tại nhà.

Những dấu hiệu cha mẹ cần đặc biệt lưu ý

Viêm mạch IgA thường ảnh hưởng đến 4 cơ quan chính: da – khớp – tiêu hóa – thận. Các biểu hiện có thể xuất hiện cùng lúc hoặc lần lượt trong vài ngày đến vài tuần, vì vậy phụ huynh cần theo dõi trẻ ngay cả khi ban đầu chỉ có một triệu chứng.

• Da: Xuất hiện các chấm hoặc mảng đỏ tím, có thể hơi gồ trên mặt da, thường tập trung đối xứng ở hai chân và vùng mông. Một số trẻ có ngứa hoặc phù quanh mắt, tay chân.
• Khớp: Trẻ có thể đau, sưng khớp gối hoặc cổ chân, đôi khi xuất hiện trước cả ban ngoài da.
• Tiêu hóa: Thường gặp đau bụng quặn, buồn nôn, nôn. Đáng chú ý, triệu chứng tiêu hóa có thể xuất hiện trước khi nổi ban nên dễ bị nhầm với bệnh đường ruột. Trường hợp nặng có thể xảy ra lồng ruột hoặc xuất huyết tiêu hóa.
• Thận: Có thể xuất hiện muộn sau khi ban da đã giảm. Biểu hiện có thể là tiểu máu, tiểu đạm, nhưng đôi khi không dễ nhận biết bằng mắt thường. Đây là tổn thương cần được theo dõi lâu dài vì ảnh hưởng đến tiên lượng của bệnh.

Ngoài ra, một số trường hợp hiếm có thể xuất hiện đau, phù bìu ở trẻ trai, đau đầu, co giật hoặc tổn thương phổi.

Vì vậy, khi trẻ có ban xuất huyết bất thường kèm đau bụng, đau khớp, phù hoặc bất thường khi đi tiểu, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm và tuân thủ lịch tái khám, kiểm tra nước tiểu theo hướng dẫn của bác sĩ.

Kết luận

Cha mẹ không nên xem nhẹ khi trẻ xuất hiện những dấu hiệu trên. Đặc biệt, tổn thương thận của viêm mạch IgA có thể xuất hiện muộn, vì vậy trẻ vẫn cần được theo dõi huyết áp và xét nghiệm nước tiểu định kỳ sau khi các triệu chứng bên ngoài đã cải thiện.

Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh luôn sẵng sàng tiếp nhận thăm khám, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý Nhi khoa với sự phối hợp giữa thăm khám lâm sàng, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh.

Khi trẻ có biểu hiện bất thường kéo dài hoặc điều trị không cải thiện, phụ huynh nên đưa trẻ đến bệnh viện để được đánh giá đúng nguyên nhân, phát hiện sớm các tổn thương liên quan và có hướng điều trị, theo dõi phù hợp.