Co giật do sốt ở trẻ em: Dấu hiệu & Cách xử trí

Co giật do sốt là một trong những tình trạng thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong độ tuổi từ 6 tháng đến 5 tuổi. Khi trẻ đang sốt cao và đột ngột xuất hiện cơn co giật do sốt, nhiều phụ huynh có thể cảm thấy hoảng sợ vì không biết nguyên nhân và cách xử trí như thế nào cho đúng. Thực tế, phần lớn các trường hợp co giật do sốt là lành tính và không để lại di chứng nếu được xử trí đúng cách.

Co giật do sốt là gì?

Co giật do sốt là cơn co giật xảy ra khi trẻ bị sốt nhưng không phải do các bệnh nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương như viêm não hoặc viêm màng não. Tình trạng co giật do sốt thường xảy ra khi thân nhiệt của trẻ tăng nhanh và đạt mức từ 38°C trở lên.

Trong cơn co giật do sốt, trẻ có thể xuất hiện các biểu hiện như mắt trợn, tay chân giật liên tục, cơ thể cứng lại hoặc môi hơi tím. Một số trẻ có thể mất ý thức tạm thời và không phản ứng với các kích thích xung quanh trong thời gian cơn co giật do sốt xảy ra. Thời gian của cơn co giật do sốt thường khá ngắn, đa số kéo dài dưới 5 phút. Sau khi cơn kết thúc, trẻ thường mệt và có thể ngủ lại trong một khoảng thời gian trước khi tỉnh táo trở lại.

Theo các thống kê y khoa, khoảng 2–5% trẻ em có thể gặp co giật do sốt ít nhất một lần trong đời, và tình trạng này thường xuất hiện trong những đợt sốt do nhiễm siêu vi hoặc nhiễm trùng thông thường.

Dấu hiệu nhận biết co giật do sốt ở trẻ

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của co giật do sốt giúp phụ huynh xử trí nhanh chóng và đúng cách. Thông thường, cơn co giật do sốt xuất hiện khi trẻ đang sốt cao hoặc nhiệt độ cơ thể tăng nhanh.

Một số biểu hiện thường gặp của co giật do sốt bao gồm:

• Trẻ đang sốt cao trước khi xảy ra cơn co giật do sốt.
• Tay chân giật liên tục hoặc co cứng toàn thân.
• Mắt trợn lên hoặc nhìn cố định trong vài giây.
• Trẻ có thể mất ý thức tạm thời.
• Môi có thể hơi tím trong lúc co giật do sốt.

Sau khi cơn co giật do sốt kết thúc, trẻ thường trở nên mệt mỏi, buồn ngủ hoặc ngủ lại. Đây là phản ứng khá thường gặp và không phải lúc nào cũng là dấu hiệu nguy hiểm. Tuy nhiên, phụ huynh cần quan sát kỹ diễn biến của cơn co giật do sốt như thời gian xảy ra, tần suất và biểu hiện của trẻ để cung cấp thông tin cho bác sĩ khi đưa trẻ đi khám.

Cách xử trí co giật do sốt tại nhà

Khi trẻ xuất hiện co giật do sốt, điều quan trọng nhất là phụ huynh cần giữ bình tĩnh để thực hiện các bước xử trí an toàn. Việc hoảng loạn có thể khiến cha mẹ thực hiện những hành động không đúng, làm tăng nguy cơ nguy hiểm cho trẻ.

Trước tiên, nên đặt trẻ nằm nghiêng sang một bên trên mặt phẳng an toàn. Tư thế này giúp hạn chế nguy cơ sặc đờm, nước bọt hoặc chất nôn trong lúc co giật do sốt. Đây là bước quan trọng để bảo vệ đường thở của trẻ.

Phụ huynh cũng cần nới lỏng quần áo để trẻ được thông thoáng và dễ thở hơn khi xảy ra co giật do sốt. Đồng thời, nên theo dõi thời gian của cơn co giật để cung cấp thông tin cho bác sĩ sau đó. Sau khi cơn co giật do sốt kết thúc, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế để được kiểm tra và xác định nguyên nhân gây sốt.

Những việc không nên làm khi trẻ bị co giật do sốt

Trong lúc trẻ đang co giật do sốt, một số hành động sai lầm có thể gây nguy hiểm cho trẻ và cần được tránh tuyệt đối.

• Phụ huynh không nên nhét muỗng, đũa, tay hoặc bất kỳ vật cứng nào vào miệng trẻ khi đang co giật do sốt. Hành động này có thể làm gãy răng, gây tổn thương miệng hoặc khiến trẻ bị ngạt thở.
• Ngoài ra, không nên đổ nước chanh, thuốc hoặc bất kỳ dung dịch nào vào miệng trẻ khi đang co giật do sốt, vì trẻ có thể hít sặc vào đường thở, gây nguy cơ suy hô hấp.
• Các phương pháp dân gian như cạo gió, bấm huyệt hoặc lắc mạnh cơ thể trẻ cũng không được khuyến khích khi trẻ bị co giật do sốt, vì có thể gây tổn thương và không mang lại lợi ích điều trị.

Co giật do sốt có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp co giật do sốt là dạng đơn thuần và không gây tổn thương não. Sau khi cơn co giật do sốt kết thúc, trẻ thường hồi phục hoàn toàn và tiếp tục phát triển bình thường.

Tuy nhiên, khoảng 30–35% trẻ từng bị co giật do sốt có thể tái phát tình trạng này trong những lần sốt tiếp theo. Vì vậy, phụ huynh cần theo dõi sát khi trẻ bị sốt để hạn chế nguy cơ tái phát co giật do sốt.

Trong một số trường hợp hiếm gặp, co giật do sốt có thể kéo dài hoặc xảy ra nhiều lần trong thời gian ngắn. Khi đó, trẻ cần được đánh giá y khoa để loại trừ các bệnh lý thần kinh khác.

Cách phòng ngừa co giật do sốt

Mặc dù không phải lúc nào cũng có thể ngăn ngừa hoàn toàn co giật do sốt, nhưng việc kiểm soát tốt tình trạng sốt của trẻ có thể giúp giảm nguy cơ xảy ra cơn co giật.

Khi trẻ bị sốt, phụ huynh nên theo dõi nhiệt độ cơ thể định kỳ, khoảng mỗi 4 giờ. Việc theo dõi này giúp phát hiện sớm tình trạng sốt cao có thể dẫn đến co giật do sốt. Ngoài ra, cần hạ sốt đúng liều theo hướng dẫn của bác sĩ và không tự ý kết hợp nhiều loại thuốc hạ sốt. Việc dùng thuốc không đúng cách có thể gây tác dụng phụ và không giúp phòng ngừa co giật do sốt hiệu quả. Bổ sung đủ nước và cho trẻ nghỉ ngơi hợp lý cũng là những biện pháp hỗ trợ giúp cơ thể trẻ phục hồi khi bị sốt.

Co giật do sốt là tình trạng khá phổ biến ở trẻ nhỏ và thường khiến nhiều phụ huynh lo lắng khi lần đầu chứng kiến. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp co giật do sốt là lành tính và không gây tổn thương lâu dài nếu được xử trí đúng cách.

Việc trang bị kiến thức về co giật do sốt, nhận biết sớm dấu hiệu và thực hiện đúng các bước xử trí ban đầu sẽ giúp bảo vệ an toàn cho trẻ. Khi trẻ xuất hiện co giật do sốt, phụ huynh cần giữ bình tĩnh và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn kịp thời.

Tài liệu tham khảo

1. American Academy of Pediatrics. Febrile Seizures: Clinical Practice Guideline.
2. World Health Organization. Guidelines for the management of childhood illnesses.
3. International League Against Epilepsy. Febrile Seizures Overview.
4. Bộ Y tế Việt Nam. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh thường gặp ở trẻ em