Ghép da – tạo vạt che phủ cứu bàn chân khỏi nguy cơ hoại tử

Ghép da – tạo vạt che phủ là giải pháp quan trọng trong điều trị các vết thương phức tạp có mất da diện rộng, lộ gân hoặc xương. Nếu không được xử trí đúng thời điểm, những tổn thương này có thể tiến triển thành nhiễm trùng lan rộng, hoại tử mô và nguy cơ cắt cụt chi. Tại Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh, kỹ thuật ghép da – tạo vạt che phủ đã được ứng dụng hiệu quả trong nhiều ca lâm sàng khó, giúp bảo tồn chi thể và phục hồi chức năng vận động cho người bệnh.

Mới đây, bệnh viện đã điều trị thành công một trường hợp vết thương nhiễm trùng mạn tính vùng mu bàn chân phải, lộ gân duỗi, có nguy cơ cao dẫn đến hoại tử nếu không được can thiệp kịp thời bằng phương pháp ghép da – tạo vạt che phủ theo phác đồ chuyên sâu.

Ca lâm sàng nhiễm trùng mạn tính lộ gân duỗi bàn chân

Bệnh nhân bị tai nạn lao động tại Lào, xuất hiện vết thương vùng mu bàn chân phải kích thước khoảng 4 x 8 cm. Sau hơn hai tuần điều trị kháng sinh không rõ loại nhưng không cải thiện, vết thương ngày càng sưng nề, đau nhiều và chảy dịch mủ nên bệnh nhân quyết định về nước tiếp tục điều trị.

Khi nhập viện, tổn thương 4 x 8 cm lộ gân duỗi các ngón chân, mô xung quanh viêm tấy rõ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến vận động và sinh hoạt. Kết quả cấy mủ ghi nhận vi khuẩn Acinetobacter baumannii, một tác nhân thường gặp trong nhiễm trùng bệnh viện và có khả năng kháng thuốc cao. Tuy nhiên, trong trường hợp này, vi khuẩn còn nhạy cảm với một số kháng sinh theo kháng sinh đồ, tạo điều kiện thuận lợi cho chiến lược điều trị kết hợp kiểm soát nhiễm trùng và ghép da – tạo vạt che phủ.

Tình trạng lộ gân trong môi trường nhiễm trùng kéo dài làm tăng nguy cơ hoại tử và mất chức năng vận động nếu không được che phủ kịp thời bằng phương pháp phẫu thuật thích hợp.

Chiến lược điều trị hai thì trong ghép da – tạo vạt che phủ

Nhận định đây là vết thương mạn tính có nguy cơ cao nếu xử trí đơn thuần, ê-kíp chuyên môn đã hội chẩn và quyết định thực hiện phẫu thuật hai thì nhằm tối ưu kết quả ghép da – tạo vạt che phủ.

Ở thì thứ nhất, bệnh nhân được cắt lọc triệt để mô hoại tử, làm sạch nền vết thương và đặt hệ thống hút áp lực âm (VAC). Liệu pháp áp lực âm có tác dụng giảm phù nề, loại bỏ dịch tiết, cải thiện tưới máu mô và thúc đẩy hình thành mô hạt khỏe mạnh. Đồng thời, bệnh nhân được điều trị kháng sinh tĩnh mạch theo kháng sinh đồ để kiểm soát nhiễm trùng toàn thân và tại chỗ.

Sau khi nền vết thương đạt điều kiện tối ưu, bệnh nhân được tiến hành ghép da – tạo vạt che phủ ở thì hai. Phẫu thuật bao gồm làm vạt tịnh tiến tại chỗ để che phủ gân duỗi, kết hợp ghép da dày lấy từ cẳng chân cùng bên nhằm tái tạo vùng khuyết da. Sự phối hợp giữa vạt che phủ và ghép da giúp bảo vệ cấu trúc sâu, tăng khả năng sống của mảnh ghép và đảm bảo chức năng vận động bàn chân.

Kết quả hậu phẫu và hiệu quả của ghép da – tạo vạt che phủ

Sau 5 ngày hậu phẫu, vùng ghép da hồng ấm, không còn chảy dịch; vị trí lấy da khô tốt và tiến triển hồi phục khả quan. Bệnh nhân giảm đau rõ rệt và bắt đầu tập vận động nhẹ dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế.

Thành công của ca bệnh khẳng định vai trò then chốt của ghép da – tạo vạt che phủ trong xử trí các vết thương lộ gân vùng bàn chân. Nếu không được che phủ đúng kỹ thuật, mô gân rất dễ hoại tử do thiếu nuôi dưỡng, dẫn đến nhiễm trùng lan rộng và tăng nguy cơ cắt cụt chi.

Theo các hướng dẫn quốc tế, việc kiểm soát nhiễm trùng trước khi ghép da – tạo vạt che phủ là nguyên tắc bắt buộc nhằm tăng tỷ lệ sống của mảnh ghép và giảm biến chứng hậu phẫu. Quy trình hội chẩn liên chuyên khoa, đánh giá toàn diện và lựa chọn đúng thời điểm phẫu thuật là yếu tố quyết định thành công điều trị.

Khuyến cáo chuyên môn

Các bác sĩ Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh khuyến cáo khi xảy ra tai nạn hoặc có vết thương sâu, người bệnh cần đến cơ sở y tế uy tín để được đánh giá và xử trí theo đúng phác đồ. Việc tự ý sử dụng kháng sinh hoặc điều trị kéo dài không kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ kháng thuốc và khiến quá trình ghép da – tạo vạt che phủ trở nên phức tạp hơn.

Can thiệp sớm, kiểm soát nhiễm trùng triệt để và thực hiện ghép da – tạo vạt che phủ đúng chỉ định là chìa khóa giúp bảo tồn chi thể, phục hồi chức năng và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

Ghép da – tạo vạt che phủ không chỉ là một kỹ thuật phẫu thuật tạo hình mà còn là giải pháp bảo tồn chi thể hiệu quả trong các trường hợp vết thương phức tạp có nguy cơ hoại tử. Ca lâm sàng tại Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh cho thấy khi được chẩn đoán chính xác, kiểm soát nhiễm trùng tốt và lựa chọn đúng phương pháp ghép da – tạo vạt che phủ, người bệnh hoàn toàn có thể phục hồi chức năng và tránh được biến chứng nặng nề.

Việc điều trị đúng thời điểm và tuân thủ phác đồ chuyên môn đóng vai trò quyết định trong thành công của ghép da – tạo vạt che phủ, góp phần bảo vệ sức khỏe và khả năng vận động lâu dài cho người bệnh.

Tài liệu tham khảo

1. World Health Organization. Guidelines for the prevention of surgical site infection. Geneva: WHO; 2016.
2. American Society of Plastic Surgeons. Evidence-based clinical practice guideline: chronic wound management.
3. Centers for Disease Control and Prevention. Antibiotic Resistance Threats in the United States; 2019.
4. Orgill DP, Bayer LR. Negative pressure wound therapy: past, present and future. Int Wound J. 2013.