TỰ KHÁM VÚ – Cách Đơn Giản Giúp Phát Hiện Sớm Ung Thư Vú

Ung thư vú và tầm quan trọng của phát hiện sớm

Ung thư vú là loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ và đang có xu hướng gia tăng tại Việt Nam. Nhiều trường hợp được phát hiện muộn, làm giảm hiệu quả điều trị và ảnh hưởng đến chất lượng sống.

Thực tế cho thấy, nếu ung thư vú được phát hiện ở giai đoạn sớm, khả năng điều trị thành công rất cao. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ cần chủ động tầm soát ung thư vú định kỳ, trong đó tự khám vú là bước đầu quan trọng.

Tự khám vú là gì?

Tự khám vú là phương pháp phụ nữ tự quan sát và sờ nắn vú tại nhà nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như:

• Khối u hoặc cục cứng
• Thay đổi hình dạng, kích thước vú
• Da vú lõm, sần như vỏ cam
• Núm vú tụt, biến dạng hoặc chảy dịch bất thường

Lợi ích của tự khám vú

• Giúp phụ nữ hiểu rõ cấu trúc vú bình thường của mình
• Phát hiện sớm những thay đổi nhỏ khó nhận ra
• Nâng cao ý thức chủ động chăm sóc sức khỏe
• Hỗ trợ phát hiện sớm ung thư vú, từ đó đi khám kịp thời

Nhiều trường hợp ung thư vú được phát hiện đầu tiên nhờ người phụ nữ tự nhận thấy bất thường khi tự khám.

Khi nào nên tự khám vú?

• Phụ nữ từ 25 tuổi trở lên nên tự khám vú mỗi tháng một lần
• Thời điểm tốt nhất là sau sạch kinh khoảng 5 ngày
• Phụ nữ đã mãn kinh nên chọn một ngày cố định trong tháng

Hướng dẫn tự khám vú đúng cách

Tự khám vú gồm 2 bước: quan sát và sờ nắn

Hướng dẫn các bước tự khám vú đúng cách

Tự khám vú gồm quan sát và sờ nắn, có thể thực hiện khi đứng và khi nằm.

Chuẩn bị

• Cởi bỏ áo phần trên cơ thể
• Thực hiện ở nơi đủ ánh sáng, có gương
• Có thể khám khi tắm hoặc trong phòng ngủ

Quan sát trước gương (tư thế đứng)

• Đứng thẳng, hai tay buông xuôi
• Quan sát hai vú xem có:
  • Thay đổi kích thước, hình dạng
  • Lõm da, da sần như vỏ cam
  • Đỏ da, loét da
• Đưa tay lên cao qua đầu, quan sát lại
• Chống tay vào hông, siết cơ ngực để thấy rõ các bất thường
• Nhẹ nhàng ấn quầng vú xem có dịch chảy ra không

Sờ nắn vú khi đứng

• Đưa tay phải ra sau gáy, dùng tay trái khám vú phải (và ngược lại)
• Dùng 4 ngón tay khép lại, di chuyển nhẹ nhàng
• Sờ theo:
  • Hình vòng tròn xoáy ốc từ núm vú ra ngoài hoặc
  • Hình nan hoa từ núm vú ra ngoại vi và ngược lại
• Khám toàn bộ vú và vùng nách

Hinh 1: Tự khám vú khi đứng

Sờ nắn vú khi nằm

• Nằm ngửa, kê gối mỏng dưới vai bên cần khám
• Lặp lại các thao tác sờ nắn như khi đứng
• Giúp phát hiện rõ hơn các khối nhỏ hoặc sâu

Hình 2: Tự khám vú khi nằm

Khi nào cần đi khám ngay?

Phụ nữ cần đến cơ sở y tế nếu phát hiện:

• Sờ thấy khối u hoặc cục cứng ở vú
• Một bên vú to lên hoặc xệ xuống bất thường
• Da vú lõm, co kéo, sần da cam
• Núm vú tụt hoặc biến dạng mới xuất hiện
• Chảy dịch núm vú (đặc biệt là dịch máu)
• Hạch nách hoặc hạch trên đòn to
• Đau vú kéo dài, không liên quan chu kỳ kinh

Hình 3: Một số dấu hiệu bất thường của vú

Những dấu hiệu này không phải lúc nào cũng là ung thư, nhưng cần được kiểm tra sớm để loại trừ bệnh ác tính.

Thông điệp từ chuyên gia

• Tự khám vú đơn giản – không tốn kém – dễ thực hiện tại nhà
• Chỉ vài phút mỗi tháng nhưng có thể giúp phát hiện bệnh sớm
• Tự khám vú không gây hại và không làm ung thư lan nhanh
• Kết hợp tự khám vú với khám định kỳ và chụp nhũ ảnh giúp nâng cao hiệu quả tầm soát

Kết luận

Tự khám vú là bước đầu giúp mỗi phụ nữ chủ động bảo vệ sức khỏe. Hãy biến tự khám vú thành thói quen hàng tháng để phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và điều trị kịp thời.

Chủ động hôm nay – bảo vệ sức khỏe ngày mai.

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Y tế. Hướng dẫn sàng lọc phát hiện sớm ung thư vú, Hà Nội, 2025.
2. World Health Organization (WHO). Breast Cancer Early Detection Guidelines.
3. American Cancer Society (ACS). Breast Self-Examination and Screening Recommendations.